Asset Publisher Asset Publisher

Od nasiona do starodrzewu

Odnowienie lasu to proces polegający na wprowadzeniu nowego pokolenia drzew w miejsce dotychczasowego drzewostanu, który został usunięty w wyniku dojrzałości rębnej lub zniszczony przez czynniki naturalne.

Cały cykl rozpoczyna się od gruntownego przygotowania powierzchni i uprawy gleby, co ułatwia młodym roślinom start. Następnie, zależnie od przyjętej strategii, następuje etap siewu lub sadzenia, gdzie kluczowe jest zachowanie odpowiedniego składu gatunkowego dostosowanego do siedliska. Po wprowadzeniu nasion lub sadzonek, nowo powstała uprawa wymaga wieloletniej opieki – ochrony przed zwierzyną, usuwania chwastów oraz monitorowania stanu zdrowotnego drzewek.

Współczesna hodowla lasu nierzadko czerpie z najstarszych, najbardziej sprawdzonych prawideł natury. Choć powszechnym standardem pozostaje sadzenie drzewek wyhodowanych uprzednio w szkółkach leśnych, w Nadleśnictwie Brodnica z powodzeniem wdrażamy metodę bezpośredniego siewu nasion na uprawach. To optymalne rozwiązanie pozwala na wierne naśladownictwo naturalnych procesów odnowieniowych, jednak jego implementacja wymaga ścisłego dostosowania do uwarunkowań biologicznych poszczególnych gatunków. Doskonale obrazuje to odmienne postępowanie z sosną oraz dębem.

Zasadność siewu sosny potwierdza codzienna praktyka leśna, w której z powodzeniem wykorzystuje się zmodyfikowane siewniki rolnicze. Metoda ta charakteryzuje się zaskakującą wydajnością, ponieważ do zainicjowania wzrostu nowego pokolenia lasu na obszarze jednego hektara wystarcza zaledwie około kilograma nasion. Niewątpliwym atutem materiału siewnego sosny jest jego niezwykła żywotność, umożliwiająca długoterminowe przechowywanie w warunkach kontrolowanych bez utraty parametrów jakościowych.

Fundamentalną przewagą siewu bezpośredniego nad sadzeniem jest całkowita eliminacja stresu fizjologicznego u siewek oraz zachowanie pełnej integralności ich systemu korzeniowego. Dzięki temu sosna może bez przeszkód wykształcić głęboki, palowy system korzeniowy, co bezpośrednio determinuje jej wyższą witalność oraz zwiększoną odporność na patogeny, w tym na destrukcyjną opieńkę. W szerszej perspektywie takie podejście nie tylko wzmacnia kondycję zdrowotną drzewostanu, ale również pozwala na znaczną optymalizację kosztów gospodarczych.

Zupełnie innej, wysoce zindywidualizowanej strategii wymaga siew dębu. Gatunek ten charakteryzuje się obfitymi latami nasiennymi występującymi periodycznie, zaledwie raz na 5 do 7 lat. Duża masa żołędzi i ich wyjątkowa wrażliwość na utratę wilgotności całkowicie wykluczają długotrwałe magazynowanie. Te uwarunkowania biologiczne wymuszają rezygnację z mechanizacji na rzecz precyzyjnego siewu ręcznego. Żołędzie umieszczane są w glebie punktowo, z reguły po trzy nasiona w odstępach metrowych. Pomimo znacznej pracochłonności, profity ekologiczne płynące z tej metody są niebagatelne. Nienaruszony, prawidłowo rozwijający się od pierwszych dni system korzeniowy stanowi gwarancję przetrwania młodego dębu w warunkach deficytu wody. Wzrastając od początku w swoim docelowym mikroklimacie, drzewa te formują wyjątkowo stabilne i wysoce zaadaptowane drzewostany, które z powodzeniem sprostają wyzwaniom środowiskowym w przyszłości.

W bieżącym roku łączna powierzchnia wykonanych odnowień wyniosła około 75 hektarów. Zgodnie z przyjętymi założeniami, planujemy odnowić jeszcze kolejne 91 hektarów lasu.